Musisz najpierw siebie pokochać!
Musisz być dla siebie dobry, odnaleźć i przytulić swoje wewnętrzne dziecko,
zająć się nim. Kochanie siebie jest najważniejsze, to klucz. Pokochaj siebie, a
wszystko inne się ułoży! Takie
i inne w tym duchu komunikaty słyszałam od terapeutów, psychologów, ale też ich
pacjentów oraz uczestników mityngów AA, i prawdę mówiąc wciąż zdarza mi się słyszeć,
tym razem już od ofiar tego magicznego zaklęcia. Jest ci źle? Życie się wokół sypie? Widocznie za mało siebie kochasz!
Co trzeba zrobić, żeby siebie pokochać? Kupić sobie coś ładnego, coś dobrego.
Zapalić świeczuszki i kadzidełka. Przygotować aromatyczną kąpiel. Wreszcie –
codziennie rano i wieczorem mówić do lustra: kocham cię! Czy ja podle szydzę z
tej metody? Bynajmniej. Przeszłam wszystkie
jej stopnie, łącznie z tym nieszczęsnym lustrem. Efekt był, nie wykręcam się,
nie przekłamuję wyników doświadczenia. Mniej więcej taki, jak z czteroletnią
dziewczynką, która po założeniu szpilek mamy i wymalowaniu się czerwoną pomadką
staje się prawdziwą kobietą.
Może to i racja, słuszna w
dodatku, że żeby dobrze funkcjonować w świecie i być użytecznym, a co za tym idzie
czerpać satysfakcję z życia, trzeba najpierw siebie kochać. Tyle że namawianie
do tego alkoholików (a sądzę, że generalnie ludzi uzależnionych, czy też z
takimi mających zbyt blisko do czynienia, lub w inny jeszcze sposób
przekręconych) wydaje mi się nieporozumieniem. Po pierwsze, alkoholik ma wykoślawioną
hierarchię wartości, a i same wartości są zwykle jedynie pustymi hasłami, za
którymi nic nie stoi, do których nie wiadomo jak doskoczyć, do których
zwyczajnie nie ma sił doskoczyć. Nie ma więc pojęcia, co znaczy kochać (choć to
akurat okazuje się zagadką dla większości ludzi). Po drugie, uwięziony pomiędzy
czarno-białym postrzeganiem świata i siebie, nie jest w stanie przyłożyć
realnych ram do swoich zachowań i postaw. W jednej sekundzie jest geniuszem,
chwilę później nikim, ostatnim dnem. Cudownym dzieckiem i zerem. Miłość może
być w takich ramach jedynie egoistycznym zaklepywaniem niskiego poczucia
wartości. Im większe oderwanie od rzeczywistości, tym bardziej egoistyczne
robienie sobie dobrze. Powiedzieć alkoholikowi: Pokochaj siebie! ma w sobie sporą
dawkę okrucieństwa. Musisz pokochać
siebie. Ale to jest poza moimi możliwościami! No, cóż, trudno, twoja sprawa,
może nie jesteś gotowy, bardzo nam przykro, zrobiliśmy wszystko, co w naszej
mocy, żeby ci pomóc, ale ty widać tego nie chcesz zrobić, nie chcesz skorzystać
z naszych rad… To okrucieństwo dotyka też bliskich alkoholika, który mimo
wszystko jednak zechce spróbować siebie pokochać na swój własny sposób. I nie ma co się
czepiać, przecież robi to również dla rodziny! Jeśli on będzie szczęśliwy, to i
im będzie lepiej, prawda?
*
Pamiętam pierwszą
konfrontację z ludźmi trzeźwiej ode mnie myślącymi, również w tym temacie. Ktoś
rzucił tekst o kochaniu siebie, a chwilę później rozległy się szydercze – jak mi
się zdawało – komentarze. Obraziłam się na nich. Strasznie się obraziłam. Ponieważ
to byli mężczyźni, natychmiast wytłumaczyłam sobie, że to gruboskórne tłumoki,
które nie mają pojęcia o takich subtelnościach, jak sprawy ducha. Jeden z nich
zadał sobie trud zestrojenia definicji. Długo rozmawialiśmy o tym, co dla
każdego z nas znaczy „kochać siebie”. Od tamtej rozmowy minęło kilkanaście
miesięcy, przez które dorosłam do moich własnych, świetnie dopasowanych szpilek
i czerwonej pomadki. Pokochanie siebie naprawdę niewiele miało wspólnego z mało
przekonującymi deklaracjami, wygłaszanymi do lustra ściszonym z zażenowania
głosem. Pokochanie siebie nie było przede wszystkim celem samym w sobie, było
efektem… ubocznym w dodatku, pewnych konkretnych działań. Aha, i żeby zbliżyć
się do istoty rzeczy (mając w pamięci i na względzie całkowite pokręcenie pojęć,
zwłaszcza z zakresu uczuć wyższych) nie nazwałabym tego „kochaniem siebie”. Już
prędzej szacunkiem do siebie, troską o siebie. A i „siebie” rozumiem na kilku
płaszczyznach: duchowej, cielesnej, społecznej. Kocham, szanuję i troszczę się o siebie, więc zachowuję
się z godnością, jestem jednoznaczna, dotrzymuję słowa, nie palę i nie szkodzę na
dziesięć kolejnych sposobów swojemu zdrowiu, dokonuję bardziej przemyślanych wyborów
w kwestii dysponowania własnym czasem – nie marnuję go na mało wartościowe sprawy,
filmy, książki, spotkania. Kocham siebie, więc mówię nie w sytuacjach, w
których kiedyś moje tak wynikało wyłącznie ze strachu. Miłość to wierność, odpowiedzialność, wiara, zaufanie i troska. Dopóki myliła mi się z romansem i namiętnością,
dopóty to terapeutyczne zaklęcie nie miało sensu i nie mogło otworzyć żadnych
drzwi.
